διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια εμφανίζεται στο 40% των ασθενών με σακχαρώδη διαβήτη. Είναι η έκφραση της πάθησης στους οφθαλμούς με κύρια περιοχή εμφάνισης τον αμφιβληστροειδή χιτώνα. Εμφανίζεται συχνότερα στον διαβήτη τύπου 1 από τον τύπο 2 με το 60% των ασθενών να έχουν ιδιαίτερα αυξημένο ρίσκο επί παρουσίας 30 ετών διαβήτη. Αποτελεί μία από τις κυριότερες αιτίες τύφλωσης.
Πώς δημιουργείται και ποια είναι τα βασικά συμπτώματα;
Με την διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια προσβάλλονται τα τοιχώματα των αγγείων του αμφιβληστροειδούς, γίνονται εύθραυστα, προκαλώντας ρήξεις με αποτέλεσμα τη διαρροή αίματος και υγρών στους ιστούς του αμφιβληστροειδούς και τους γύρω ιστούς. Πριν τη δημιουργία των αιμορραγιών τα αγγεία παρουσιάζουν μικρές παραμορφώσεις στα άκρα τους «μικρά κόκκινα μπαλάκια» που ονομάζονται μικρο-ανευρύσματα. Στα αρχικά στάδια της νόσου συχνά δεν υπάρχουν συμπτώματα. Ακόμη και σε σοβαρές αλλαγές στο μάτι, ο ασθενής μπορεί να μην έχει συμπτώματα που θα τον οδηγήσουν στον γιατρό. Η όραση μπορεί να παραμείνει σταθερή μέχρι το σημείο που η νόσος θα εξελιχθεί σε πιο προχωρημένο στάδιο. Τις περισσότερες φορές από τα μικροανευρύσματα αυτά δε δημιουργούνται σοβαρά προβλήματα, εκτός από μικροαιμορραγίες «μυγάκια» που βλέπουν μπροστά τους οι ασθενείς. Σε ένα δεύτερο στάδιο τα αγγεία σταδιακά να μεταφέρουν αίμα και τα κύτταρα του αμφιβληστροειδούς πεθαίνουν από έλλειψη τροφής. Αρχίζει ακολουθως μία βαθμιαία πτώση της οπτικής οξύτητας. Αργότερα αναπτύσσονται νεοαγγεία με παθολογικά τοιχώματα στον αμφιβληστροειδή που προκαλούν τεράστιες αιμορραγίες και στη συνέχεια ανάπτυξη συνδετικού ιστού μεταξύ υαλοειδούς και αμφιβληστροειδούς, που θα οδηγήσει σε αποκόλληση του αμφιβληστροειδούς με μόνιμη πιθανόν απώλεια της όρασης.
Ποιοι είναι οι παράγοντες κινδύνου;
- Διάρκεια του σακχαρώδους διαβήτη
- Κακή ρύθμιση του σακχάρου του αίματος
- Εγκυμοσύνη
- Υπέρταση
- Νεφροπάθεια (λόγω διαβήτη)
- Άλλες αιτίες: υπερλιπιδαιμία, κάπνισμα, παχυσαρκία, αναιμία.
Ποια η διαδικασία κατά τη διάγνωση;
Η κύρια μέθοδος διάγνωσης της πάθησης είναι η προληπτική κλινική εξέταση με τη βυθοσκόπηση των οφθαλμών υπό μυδρίαση. Πλήθος βοηθητικών απεικονιστικών μηχανημάτων είναι πλέον στη διάθεσή μας για τη διευκόλυνση του ιατρού και την καλύτερη κατανόηση της πάθησης από τον ασθενή. Αποτελεί καλή πρακτική η ετήσια φωτογράφιση του βυθού των ματιών για τη σταδιοποίηση της νόσου, η πραγματοποίηση του OCT για τη διευκρίνιση και παρακολούθηση διαβητικού οιδήματος, καθώς επίσης και η φλουροαγγειογραφία επί δυσκολίας διάκρισης παραμυγχικής ή μη παραμυγχικής νόσου για την έναρξη της θεραπείας.
Ποια η θεραπεία που ακολουθείται για την αντιμετώπιση της πάθησης;
Ανάλογα το στάδιο της αμφιβληστροειδοπάθειας, υπάρχει και η κατάλληλη θεραπεία που κυμαίνεται από απλή παρακολούθηση έως και επείγουσα χειρουργική επέμβαση. Η χορηγία κατά κύριο λόγο λέιζερ αντιμετωπίζεται με επαναλαμβανόμενη χρήση ενδοϋαλοειδικών ενέσεων anti-VEGF με πολύ καλά αποτελέσματα για τους ασθενείς που παρακολουθούν το σάκχαρό τους. Συμπληρωματική θεραπεία με laser σε αρκετές περιπτώσεις είναι χρήσιμη. Η αμφιβληστροειδοπάθεια μη παραγωγικού τύπου είναι αναστρέψιμη και απαιτεί συχνό επανέλεγχο, προκειμένου ο ασθενής αντιμετωπίζοντας τις καμπύλες σακχάρου του αίματος να επιτρέψει και την ομαλοποίηση της διαβητικής αμφιβληστροειδοπάθειας. Αντίθετα, η παραγωγική μορφή απαιτεί laser στις ισχαιμικές περιοχές του αμφιβληστροειδούς ώστε να μειωθεί περαιτέρω κίνδυνος νεοαγγείωσης. Η χρήση και εδώ anti-VEGF είναι συνεργική και μπορεί να κερδίσει χρόνο στον ιατρό καθώς επίσης και να μειώσει τον κίνδυνο ενδοϋαλοειδικής αιμορραγίας. Τέλος, η ενδοϋαλοειδική αιμορραγία σε συνδυασμό με την απουσία προηγούμενης θεραπείας με laser απαιτεί σχετικά επείγουσα κατάσταση η οποία αντιμετωπίζεται με διερευνητική υαλοειδεκτομή και ενδολασέρ. Την ίδια θεραπεία απαιτεί και η ελκτική αποκόλληση (tractional retinal detachment) όταν απειλεί ή αφορά την ωχρά κηλίδα ώστε να αφαιρεθούν τα πλέγματα νεοαγγείωσης και να υπάρξει ύφεση της αμφιβληστροειδοπάθειας.
Πρόληψη – Check-up
Η διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια είναι μια χρόνια πάθηση που η πορεία της εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη ρύθμιση του διαβήτη. Γι’ αυτό απαιτείται χρόνια παρακολούθηση ανά τακτά διαστήματα. Θα πρέπει να παρακολουθείται η γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη και η αρτηριακή πίεση.
