Η θυρεοειδική οφθαλμοπάθεια ή Νόσος Graves ανήκει στα αυτοάνοσα νοσήματα. Έχει μεγαλύτερη επίπτωση σε γυναίκες και μέσης ηλικίας άτομα. Τα παιδιά προσβάλλονται σε ποσοστό 5% περίπου κυρίως μεταξύ ηλικίας 10-15 ετών.

Σε πολλές περιπτώσεις υπάρχει γενετική προδιάθεση. Ασθενείς με νόσο Graves μπορεί να έχουν φυσιολογική ή επηρεασμένη θυρεοειδική λειτουργία (υπερ/υποθυρεοειδισμός).

Στάδια της νόσου

Η νόσος ξεκινά με ένα ενεργό στάδιο διάρκειας 1-2 ετών κατά το οποίο παρατηρείται ερυθρότητα των οφθαλμών, οίδημα των βλεφάρων, πρόπτωση των οφθαλμικών βολβών (εξόφθαλμος). Μετά την πάροδο της ενεργού νόσου ακολουθεί η χρόνια φάση η οποία χαρακτηρίζεται από ίνωση/πάχυνση των εξοφθάλμιων μυών και περιορισμό της οφθαλμοκινητικότητας. Το πάχος των οφθαλμικών μυών μπορεί να αυξηθεί μέχρι και 8 φορές. Η προσβολή μπορεί να αφορά τον ένα ή και τους δύο οφθαλμούς και να είναι ασύμμετρη.

Συμπτώματα

Τα συχνότερα οφθαλμολογικά προβλήματα που συνδέονται με την ασθένεια είναι:

1. Προβολή (προεξοχή) οφθαλμών
. Ηυπερπαραγωγή θυρεοειδικών ορμονών προκαλεί διόγκωση των μυών και του λίπους γύρω από το μάτι με αποτέλεσμα να το ωθούν προς τα έξω (εξόφθαλμος). Ο εξόφθαλμος είναι ένα χαρακτηριστικό σύμπτωμα του υπερθυρεοειδισμού, όπου οι ασθενείς φαίνονται σαν να έχουν ένα συνεχές έντρομο βλέμμα.

2. Ανάσπαση/κατάσπαση βλεφάρων. Ο συνδυασμός του οιδήματος των βλεφάρων και της προεξοχής των ματιών, αναγκάζει τα βλέφαρα να αφήσουν ακάλυπτο το λευκό του ματιού επάνω και κάτω από την ίριδα.

3. Ξηροφθαλμία.
Λόγω της προεξοχής των ματιών και της ανάσπασης/κατάσπασης των βλεφάρων, τα μάτια εκτίθενται περισσότερο στα στοιχεία του περιβάλλοντος, όπως ο αέρας και η σκόνη, με αποτέλεσμα οι ασθενείς να τα αισθάνονται πολύ ξηρά.

Η ξηροφθαλμία μπορεί να έχει διάφορες επιπτώσεις όπως:

• Ερεθισμό του ματιού
• Φλεγμονή του ματιού
• Αύξηση των δακρύων
• Ευαισθησία στο φως
• Θολή όραση
• Έλκη στον κερατοειδή
• Ουλή στον κερατοειδή
• Απώλεια όρασης

4. Διπλωπία

(οι ασθενείς βλέπουν τα αντικείμενα διπλά). Η διπλωπία μπορεί να είναι οριζόντια, κάθετη ή διαγώνια και είναι αποτέλεσμα του περιορισμού της κινητικότητας των οφθαλμών. Λόγω της πάχυνσης των οφθαλμικών μυών και του οπισθοβολβικού λίπους πολλοί ασθενείς εμφανίζονται με εξόφθαλμο. Η όραση μπορεί να προσβληθεί σημαντικά σε προχωρημένες περιπτώσεις λόγω βλάβης του οπτικού νεύρου και του κερατοειδούς. Οι γυναίκες νοσούν σε μεγαλύτερη συχνότητα, ωστόσο η προσβολή είναι πιο σοβαρή σε άνδρες και ηλικιωμένους ασθενείς. Η πορεία της νόσου είναι σταδιακή και βραδεία στις μεγαλύτερες ηλικίες. Αντίθετα, σε μικρότερες ηλικίες η νόσος εμφανίζεται και εξελίσσεται οξέως.

Αντιμετώπιση

Είναι καθοριστικής σημασίας η σωστή ρύθμιση της θυρεοειδικής λειτουργίας από τον ενδοκρινολόγο. Κατά την οξεία φάση η χρήση κορτιζόνης και ανοσοκατασταλτικών είναι ιδιαίτερα αποτελεσματική για τον έλεγχο της νόσου. Η διακοπή του καπνίσματος είναι καθοριστική. Η διπλωπία κατά την οξεία φάση μπορεί να αντιμετωπισθεί είτε με έγχυση Botox εντός των οφθαλμικών μυών είτε με τη χρήση πρισμάτων.

Χειρουργική αντιμετώπιση

Είναι απαραίτητος ο πλήρης έλεγχος της θυρεοειδικής λειτουργίας πριν από οποιαδήποτε χειρουργική παρέμβαση. Η νόσος θα πρέπει να είναι αδρανής και η οφθαλμοκινητικότητα να έχει παραμείνει σταθερή για διάστημα τουλάχιστον 6 μηνών.

Σε περίπτωση εξόφθαλμου ή προσβολής των οπτικών νεύρων, συστήνεται αποσυμπίεση των οφθαλμικών κόγχων η οποία θα πρέπει να προηγείται της επέμβασης για την διόρθωση του στραβισμού και της διπλωπίας.
Η χειρουργική επέμβαση έχει ως στόχο τη βελτίωση της οφθαλμοκινητικότητας, τη διόρθωση του στραβισμού και της διπλωπίας και την αποκατάσταση φυσιολογικής διόφθαλμης όρασης. Μπορεί να πραγματοποιηθεί υπό τοπική ή γενική αναισθησία.
Σε πολλές περιπτώσεις γίνεται χρήση ρυθμιζόμενων ραμμάτων για την οριστική εξάλειψη της διπλωπίας.