Διπλωπία – Aιτίες και αντιμετώπιση

Η λειτουργία του οφθαλμού

Το μάτι λειτουργεί βασικά όπως η φωτογραφική μηχανή. Το φως εισέρχεται μέσα από την κόρη του ματιού και το μικρό πέρασμα λειτουργεί όπως το διάφραγμα του φακού στη φωτογραφική μηχανή.

Η εικόνα που μεταφέρεται από τις φωτεινές ακτίνες εστιάζεται επάνω στον αμφιβληστροειδή από τον φακό του ματιού, όπως ακριβώς ο φακός της φωτογραφικής μηχανής αποτυπώνει την εικόνα επάνω στο φιλμ.

Ο έγχρωμος δακτύλιος του ματιού, η ίριδα, ελέγχει την ένταση του φωτός που εισέρχεται στο μάτι, ανοίγοντας (διεύρυνση) ή κλείνοντας (στένωση) την κόρη ανάλογα με το φως του περιβάλλοντος.

Το ανθρώπινο μάτι είναι πιο πολύπλοκο από μια φωτογραφική μηχανή. Το εξωτερικό τμήμα του καλύπτεται από τον σκληρό χιτώνα, ενώ στο πρόσθιο τμήμα βρίσκεται ο κερατοειδής, που επιτρέπει τη διέλευση του φωτός.

Ένα σύστημα μυών (ακτινωτό σώμα) μεταβάλλει το σχήμα του φακού ώστε να εστιάζεται σωστά το φως στον αμφιβληστροειδή, ο οποίος μεταφέρει τις εικόνες στον εγκέφαλο μέσω του οπτικού νεύρου.

Πώς συνεργάζονται οι οφθαλμοί

Οι κινήσεις των ματιών ελέγχονται από 6 ζεύγη μυών που βρίσκονται στην εξωτερική επιφάνεια του κάθε ματιού. Στη φυσιολογική όραση, και τα δύο μάτια κινούνται προς την ίδια κατεύθυνση.

Κάθε ζεύγος μυών είναι ρυθμισμένο ώστε να κρατά τα μάτια σε παράλληλη θέση. Όταν κινούνται, κάποιοι μύες συσπώνται ενώ άλλοι χαλαρώνουν, επιτρέποντας την κίνηση προς όλες τις κατευθύνσεις.

Τι είναι διπλωπία

Τι μπορεί να την προκαλέσει

Η διπλωπία είναι ένα σημαντικό και ενοχλητικό σύμπτωμα. Ο ασθενής βλέπει δύο είδωλα ενός αντικειμένου, είτε το ένα πάνω από το άλλο είτε πλάι στο άλλο.

Μπορεί να είναι οριζόντια, κάθετη ή μικτή και να εμφανίζεται συνεχώς, διαλείπουσα ή μόνο σε συγκεκριμένη κατεύθυνση του βλέμματος.

Υπάρχουν δύο είδη διπλωπίας:

• Μονόφθαλμη: παραμένει όταν κλείσει το ένα μάτι και συνήθως σχετίζεται με διαθλαστικά σφάλματα ή καταρράκτη.
• Διόφθαλμη: εξαφανίζεται όταν κλείσει ένα μάτι και μπορεί να υποδηλώνει σοβαρό πρόβλημα.

Η διόφθαλμη διπλωπία οφείλεται σε δυσλειτουργία των μυών των ματιών, με αποτέλεσμα να μην κινούνται συγχρονισμένα και να προκαλείται στραβισμός.

Πώς τα παιδιά αντιλαμβάνονται τη διπλωπία

Τα παιδιά συχνά δεν μπορούν να περιγράψουν το σύμπτωμα. Μπορεί να εμφανίσουν στραβισμό, να κλείνουν το ένα μάτι ή να κρατούν το κεφάλι σε περίεργη θέση για να μειώσουν τη διπλωπία.

Πώς λειτουργεί η διόφθαλμη όραση

Κάθε μάτι στέλνει μια εικόνα στον εγκέφαλο, ο οποίος τις συνδυάζει σε μία ενιαία εικόνα (ταύτιση). Όταν αυτή η διαδικασία διαταραχθεί, εμφανίζεται διπλωπία.

Αιτίες διπλωπίας

Στραβισμός

Στον στραβισμό, οι άξονες των ματιών δεν είναι ευθυγραμμισμένοι, με αποτέλεσμα να μην εστιάζουν στο ίδιο σημείο.

Η αιφνίδια διπλωπία σε ενήλικες μπορεί να σχετίζεται με παθήσεις που επηρεάζουν τους μύες, τα νεύρα ή τον εγκέφαλο.

Πιθανές αιτίες:

• Παθήσεις θυρεοειδούς (θυρεοειδική οφθαλμοπάθεια)
• Αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια
• Διαβήτης
• Μυασθένεια Gravis
• Σκλήρυνση κατά πλάκας
• Ανευρύσματα εγκεφάλου
• Όγκοι εγκεφάλου ή οφθαλμικών κόγχων
• Τραύμα κεφαλής

Εξέταση

Η εξέταση περιλαμβάνει πλήρη ορθοπτικό έλεγχο με αξιολόγηση της οφθαλμοκινητικότητας, της διόφθαλμης όρασης και της στερεοσκοπικής λειτουργίας.

Αντιμετώπιση της διπλωπίας

Η αντιμετώπιση εξαρτάται από την αιτία. Τα παιδιά συχνά μπορούν να αγνοήσουν τη διπλή εικόνα, ενώ οι ενήλικες όχι.

Πρίσματα

Τα πρίσματα είναι ειδικές μεμβράνες που τοποθετούνται στα γυαλιά και βοηθούν στη διόρθωση της διπλωπίας. Μπορούν να τροποποιηθούν ανάλογα με την εξέλιξη της κατάστασης.

Botulinum toxin (Botox)

Το Botox εγχέεται στον μυ, προκαλώντας χαλάρωση και βελτίωση της ευθυγράμμισης. Η δράση του είναι προσωρινή και μπορεί να επαναληφθεί.

Χειρουργική αντιμετώπιση

Η χειρουργική επέμβαση εξετάζεται όταν η διπλωπία επιμένει για μεγάλο χρονικό διάστημα και η κατάσταση παραμένει σταθερή για 6–12 μήνες.

Επικάλυψη του ματιού

Σε ανθεκτικές περιπτώσεις, μπορεί να χρησιμοποιηθούν ειδικά φίλτρα ή φακοί επαφής που αποκλείουν την είσοδο φωτός στο ένα μάτι.